gradac izdavacka kuca

gradac casopis

biblioteke

Tema broja: Na dvoru Rudolfa II
Priredio:  Ivan Ninić 
Broj:  169, 170
Obim:  256

Češki i mađarski kralj, nemački car, vladar Svetog Rimskog Carstva, Rudolf II Habzburški rođen je u Beču 18. jula 1552. godine. Bio je treći, najstariji sin Maksimilijana II i Marije, kćerke španskog kralja Karla V. Na zahtev njenog brata, Filipa II, Rudolf je odrastao i vaspitavan na španskom dvoru. Predstavljao je dinastijski spoj austrijskog i španskog krila habzburške monarhije koja je dominirala Evropom i dopirala do obala Afrike i Amerike - od Madrida do Beča, od Napulja do Brisela, od Praga do Meksika. Ta monarhija, koja je doživela istorijski kolaps završetkom Prvog svetskog rata, bila je u XV i XVI veku trn u oku ondašnjih evropskih silaš Engleske, Francuske, Rusije i Svedske. Sveto Rimsko Carstvo trebalo je da predstvalja solidarnost evropskog hrišćanstva u otporu rastućoj opasnosti islamske turske imperije i njene ambicije da osvoji i pokori Evropu. Rudolf II, doduše, nije bio na visini svog dinastijskog zadatka i istorijskog trfenutka, ali je stvorio oko sebe jedan fantastičan krug umetnika, matematičara, naučnika, alhemičara, astrologa, mistika, hermetičara, kabalističkih numerologa i neoplatoničara, kakav Srednja Evropa do tada nije videla i po čemu će njegov dvor biti zapamćen kao kvintesencija duhovnosti. Rudolf je svojim renesansnim manirom napravio civilizacijski pomak u pogledu kulta individualnosti. Ostaće zapamćen kao mecena izuzetnih stranica u istoriji zapadne civilizacije. Habzburška dinastija nastavila je vladavinu Rimskog carstva objedinjavanjem dvorova nekoliko evropskih i vanevropskih država. Uspon je doživela 1275. godine pod Rudolfom I Habzburškim koji je pobedio češkog kralja Otokara II, taČno 300 godina pre ustoličenja Rudolfa II na presto Česke. U svojoj dugoj istoriji, Habzburška monarhija je doživljavala uspone, ali i krize i dinastijsko-porodične sukobe. Glavna trvenja odvijala su se između španskog dela dinastije i srednjoevropskog, koncentrisanog oko Austrije. Posle Prvog svetskog rata, potomci dinastije živoratili su do šezdesetih godina prošlog veka u senci nekadašnje slave. Po mišljenju mnogih današnjih istoričara i političara, raspad Austro-ugarske monarhije nije trebalo tako olako priželjkivati i dozvoliti, ali volja rastućih velesila s početka dvadesetog veka, i nacionalistickih aspiracija malih naroda u okviru Monarhije, usmerila je evropska kretanja drugim pravcem. Danas smo svedoci kako Evropska Unija, i pored svog bogatsva koje poseduje, ne može da se oslobodi položaja u kome se nalazi između američke imperije preobilja, rastućih imperijalnih ambicija Rusije i dinamike islamskih kamikaza i njihovih finansijskih moćnika u pozadini, željnih istorijskog revanša. Uspon i pad Habzburgovaca se neprekidno proučava. Ali istinsku radoznalost kulturoloskih radoznalaca izaziva krug ljudi na dvoru Rudolfa II u Pragu, koji je okupio u jednom trenutku u sredistu Evrope pravi renesansni skup darovitih duhova čiji je spiritus movens bio vladar u Hradčanima. Uvek obučen u crno, ružan, psihički krhak, vojnički netalentovan, skupio je ogromno kulturno blago, koje je na kraju Tridesetogodisnjeg rata grof Kenigsmark, kao ratni plen, odneo u švedsku. Godine 1611. bio je prisiljen da abdicira. Njegov brat Matija iskoristio je mentalno stanje svog starijeg brata i pustio ga niz vodu. Godinu dana kasnije, Rudolf II, inspirator i mecena nekonvencionalne duhovne elite Bohemije, preminuo je. Tiho de Brahe, Johan Kepler, Rabi Loev, tvorac Golema, Džon Di, Hans fon Ahen, đuzepe Arčimboldo samo su neke ličnosti iz njegovog okruženja. Dela Leonarda, Ticijana, Karavađa, Kranaha Starijeg, Direra i mnogih drugih umetnika nemarno su krasile prostorije u kojima je boravila duhovna elita ondašnje Evrope. U ovoj zbirci tekstova osvetljava se istorijska pozadina i intelektualna klima jedne izuzetne epohe, Zlatnog doba Praga. Ivan Ninić